Bewegen en spelen met flow arts: helemaal in het hier en nu
Dit artikel verscheen in 2026 in nr. 4 van Yoga International Magazine
Je hoeft niet stil te zitten om in het moment te komen. Soms helpt het juist om te bewegen. Met een hoepel, poi of buugeng in je handen ontstaat een spel van ritme, aandacht en beweging. Flow arts brengt lichaam en geest samen en kan je - net als yoga en meditatie - helpen om even helemaal op te gaan in het hier en nu.
Dansen met een object
Flow arts is een verzamelnaam voor bewegingskunst waarbij dans, creatieve expressie en het manipuleren van objecten samenkomen. Hoepels en waaiers zijn misschien wel het meest bekend, maar je hebt ook flow arts objecten als poi, staff, buugeng en juggling. De wereld van flow arts blijft zich ontwikkelen. Er ontstaan steeds nieuwe props, varianten en manieren om met objecten te bewegen. De nadruk ligt niet alleen op techniek, maar juist op de relatie tussen de beoefenaar, het object en de beweging.
Joan Smit, een van de oprichters van Flow Arts Netherlands (FAN), ontdekte de kunst- en bewegingsvorm via het internet. In 2017 zag ze iemand dansen met een LED-hoepel. Ze raakte geïnspireerd, begon zelf te oefenen en ontdekte pas later dat hoepelen onderdeel was van een veel grotere wereld. Via de hashtag #flowarts kwam ze in aanraking met andere props en uiteindelijk met de internationale flow-artsgemeenschap. 'Na anderhalf jaar kwam ik via de hashtag #flowarts op Instagram een hoepelvideo tegen en ontdekte ik dat flow arts de verzamelnaam was voor deze kunstvorm. Vervolgens leerde ik de verschillende props een voor een kennen.' Wat begon als een individuele hobby, leidde uiteindelijk tot het ontdekken van een community en het mede oprichten van FAN begin 2026.
Van Māori poi tot moderne flow arts
Hoewel de term flow arts relatief nieuw is, zijn sommige props en bewegingen geworteld in oudere tradities. Een voorbeeld is poi, een traditionele Māori- vorm van performance uit Aotearoa, Nieuw-Zeeland. Poi maakt onder meer deel uit van kapa haka, waarin zang, muziek en beweging samenkomen en die een belangrijke culturele betekenis heeft. De poi die tegenwoordig binnen flow arts wordt gebruikt, heeft zich daarnaast vanuit verschillende invloeden ontwikkeld.
De moderne flow arts kent dan ook geen enkele duidelijke oorsprong. De kunstvorm ontstond uit een combinatie van onder meer circus, jongleren, dans, hoepelen en vuurkunst. Ook bewegingsvormen als tai chi, qigong, kungfu en andere martial arts hebben invloed gehad met de nadruk op ritme, coördinatie en vloeiende bewegingen.
Niet de truc, maar de flow
Voor wie voor het eerst een ervaren flow artist ziet, kunnen vooral de spectaculaire bewegingen opvallen. Een hoepel draait rond het lichaam, poi tekenen cirkels door de lucht en een buugeng beweegt in vloeiende patronen. Toch is de moeilijkste - en misschien wel interessantste - kant van flow arts niet per se de truc.
'Bij flow arts gaat het meer om de dans en het hier en nu komen en niet per se om de tricks en show,' vertelt Joan. Dat maakt de kunstvorm interessant vanuit een yogaperspectief. Ook op de yogamat draait het uiteindelijk niet om hoe indrukwekkend een houding eruitziet. De beoefening gaat over aandacht: voelen wat er gebeurt, aanwezig blijven en steeds opnieuw terugkeren naar het moment. Een object kan daarbij verrassend behulpzaam zijn.
"In die zin kan flow arts worden ervaren als een vorm van bewegende mindfulness. Je brengt je aandacht steeds weer terug naar wat er daadwerkelijk gebeurt."
Een bewegende meditatie
Tijdens meditatie kan het lastig zijn om gedachten los te laten. Zodra je gaat zitten, lijkt je hoofd soms juist drukker te worden. Een flow prop geeft je aandacht iets concreets om op te rusten: het gewicht in je handen, het ritme van de beweging, de richting waarin het object beweegt en de reactie van je lichaam. Joan ervaart dat zelf sterk: 'Wat mij helpt om dit te beoefenen, is dat ik een object in handen heb. Mijn aandacht gaat daardoor naar de prikkel van het vasthouden en naar de beweging die ik maak. Zo kom ik in het hier en nu en lukt het me beter om mijn gedachten los te laten en helemaal op te gaan in het moment, samen met het object en de dans.'
In die zin kan flow arts worden ervaren als een vorm van bewegende mindfulness. Je brengt je aandacht steeds weer terug naar wat er daadwerkelijk gebeurt.
Natuurlijke flow
Hoe vaker je oefent, hoe vertrouwder bepaalde bewegingen worden. Langzaam maar zeker zul je ervaren dat je niet meer bewust hoeft na te denken over iedere stap, maar dat je lichaam het patroon leert waardoor de beweging uiteindelijk bijna vanzelf kan ontstaan. Dat is het moment waarop flow kan verschijnen.
'Voor mij is flow het vergeten van de tijd, de overgave aan de dans en dan de connectie tussen het object en jou. Je hoeft niet meer na te denken over de beweging maar gaat mee met de flow en het object lijkt dan ook te zeggen waar het heen gaat.' Hoe vaker je in de flow zit, hoe natuurlijker deze staat van zijn wordt van je lichaam. Zo kun je flow ook ervaren tijdens alledaagse bezigheden, zoals schoonmaken of groenten snijden.
Van oefenen naar vertrouwen
Een belangrijk kenmerk van flow is de balans tussen uitdaging en vaardigheid. Een activiteit moet uitdagend genoeg zijn om je aandacht vast te houden, maar niet zo moeilijk dat je voortdurend bezig bent met het idee dat je faalt. Door te oefenen verschuift die balans. Wat eerst veel concentratie kostte, wordt steeds vanzelfsprekender.
Dat proces kan ook leiden tot persoonlijke groei. Je begint misschien met een eenvoudige beweging, maakt fouten, probeert opnieuw en ontdekt uiteindelijk dat je lichaam meer kan dan je dacht. 'Je hoeft er niet goed in te zijn, het gaat om het doen, bewegen en oefenen en samen komen.' Volgens Joan is bij flow arts ieder niveau welkom en wordt originaliteit juist aangemoedigd. Dat maakt flow arts ook een mooie tegenhanger van perfectionisme. In plaats van te streven naar perfectie, kun je ontdekken welke bewegingen voor jou natuurlijk aanvoelen.
De kracht van samen bewegen
Voor Joan is de community inmiddels een essentieel onderdeel van flow arts. Ze ontdekte dat veel mensen thuis oefenen zonder te weten dat er anderen in de buurt hetzelfde doen. FAN wil een plek bieden waar beoefenaars elkaar kunnen ontmoeten, kennis kunnen delen en samen kunnen leren.
'De community is mijn wereld,' vertelt ze: Het heeft me zoveel gebracht.' Joan hoopt dat de Nederlandse flow-artscommunity de komende jaren verder groeit en dat er meer ruimte komt voor docenten, performers, organisatoren, videomakers en andere makers die van de kunstvorm hun werk kunnen maken.
Begin gewoon met bewegen
Wie nieuwsgierig is, hoeft niet meteen een ingewikkelde prop aan te schaffen. Joan raadt de hoepel aan om 'lekker je lijf los te gooien' en buugeng om met herhalende bewegingen helemaal gegrond en zen te worden. Een introductie workshop is volgens haar ook een goede manier om verschillende props uit te proberen.
Misschien ontdek je daarbij iets wat ook op de yogamat waardevol is: dat niet iedere beweging ergens naartoe hoeft. Soms hoef je niets te bereiken, je hoeft alleen maar aanwezig te zijn. Een hoepel draait wel, je lichaam beweegt vanzelf mee. Je ademhaling verdiept zich en de gedachten over straks en later verdwijnen langzaam naar de achtergrond. En ineens ben je niet meer bezig met in flow komen. Je bent er al.
Comments