Shalom en namasté: yoga in het beloofde land
Updated: Sep 29
Dit artikel verscheen in 2021 in nr. 4 van Yoga International Magazine
Onze online redacteur Roos Stuurman maakt een persoonlijk verslag over yoga en spiritualiteit tijdens haar verblijf in Israël. Een bijzonder land, het enige ter wereld met een Joodse bevolkingsmeerderheid. Het Jodendom is dan ook sterk aanwezig in de dagelijkse gang van zaken. De spiritualiteit van deze religie, gecombineerd met de gedeelde en heftige geschiedenis van het Joodse volk, maakt het goed te begrijpen waarom yoga zo populair is in het 'beloofde land'. Roos spreekt verschillende Israëliërs en de Nederlandse yogadocent Nieke Franken, die twaalf jaar geleden naar Tel Aviv verhuisde.
De eerste keer dat ik in contact kwam met Israeliers, was tijdens mijn jaar backpacken door Azië. Eigenlijk wist ik niet meer van het land dan dat er veel oorlogen waren geweest, en dat was voor mij nogal een ver- van-mijn-bed-show. Daar kwam verandering in toen ik sprak met Israeliers van amper 21 jaar, die een stuk volwassener, sterker en zelfbewuster overkwamen dan de meeste Nederlandse jongeren van die leeftijd. Ze vertelden dat ze na de middelbare school verplicht het leger in moeten. Meisjes twee jaar, jongens drie jaar. Een intense training en een dienst op plekken die niet gemakkelijk zijn. Als er een oorlog uitbreekt zijn het soldaten van 19, 20 en 21 jaar die klaar moeten staan. Dat heeft natuurlijk nogal een impact op je mentaliteit en blik op de wereld. Na de dienstplicht besluiten de meesten voor een aantal maanden op reis te gaan. 'Na drie jaar in het leger wil je niets liever dan vrij zijn,' vertelde de 23-jarige Lior mij terwijl we in de hangmatten van het hostel liggen. lets waar ik me weinig bij kon voorstellen in de ontspannen sfeer van Azië en in vergelijking metmijn eigen zorgeloze jeugd. 'Op reis kun je je eigen keuzes maken en gaan en staan waar je maar wilt. Voor veel mensen is het ook een manier om los te komen van thuis.'
Diepgang en spiritualiteit
Volgens de Israeli Student Travel Asssociation, de grootste reisorganisatie in Israël, reizen jaarlijks zo'n 30.000 Israëliers naar Azië en Zuid-Amerika. Dat is best veel op een bevolking van maar 9 miljoen mensen. Daar komt nog bij dat zo'n 100.000 Israëliërs op dit moment voor langere tijd in India wonen, waar velen het spirituele pad op gaan. 'Het kan soms best stressvol zijn om in een conflictgebied te wonen,' vertelde een andere Israëlische backpacker. 'Een land als India trekt veel mensen, die op zoek zijn naar meer diepgang en spiritualiteit. Ook kan het een manier zijn om bepaalde trauma's te verwerken. Iedereen kent wel iemand die iets heftigs heeft meegemaakt. Dat zorgt ook voor een sterk gevoel van verbroedering, want we zitten allemaal in hetzelfde schuitje.´
Israëlische cultuur
Ik vond het bijzonder om mensen van mijn leeftijd te ontmoeten die op zo'n andere manier waren opgegroeid. De verhalen die ik tijdens het backpacken hoorde, maar ook de Israelische mentaliteit wakkerde bij mij nieuwsgierigheid aan. Na mijn reis ben ik meer dan eens naar Israël geweest om verschillende op te zoeken en ben ik verliefd geworden op het land. De omgeving is prachtig en Israëliërs zijn ontzettend warm, behulpzaam, sociaal en gul. Het geloof en de culturele gebruiken die daarbij komen kijken spelen een belangrijke rol in het leven van de meeste mensen, maar ook daarbij geldt dat dat zich in allerlei vormen uit. Van seculiere Joden, tot religieuze en orthodoxe Joden - alle stromingen hebben een plekje en er wordt niet gek opgekeken als het geloof (ook al ben je seculier) een belangrijke plek in je leven heeft. Israëliërs lijken wat dat betreft een stuk 'spiritueler' ingesteld, in de zin van dat ze bewuster bezig zijn met iets groters dan henzelf.
Religie in het dagelijks leven
Daarover sprak ik ook de Nederlandse yogadocent Nieke, die in 2009 naar Tel Aviv emigreerde. Ik was benieuwd naar hoe zij de connectie tussen religie en spiritualiteit hier ervoer. We spraken af bij Studio Naim in het zuiden van de stad, waar ze sinds een aantal jaar yogalessen geeft. 'Religie is hier veel meer verweven in het dagelijks leven,' vertelt ze. 'Niemand kijkt ervan op als iemand zich overgeeft aan God, of aan het bidden is. Mensen zijn gewend als er een oma is die in de koffie kijkt en daar iets in ziet. Dingen die in Nederland misschien wel veel verder van huis zijn. Om die reden heeft spiritualiteit ook een stuk minder weerstand. In mijn yogalessen kan het bijvoorbeeld zijn dat ik een meditatie doe die lijkt op een gebed. Als ik in Nederland zou aankondigen dat ik een prayer zou willen doen, dan zouden sommige mensen misschien wel weglopen en zoiets hebben van: "Dat doe ik niet." Hier is het allemaal een stuk losser, gelovig of niet.'
Opbloeien van yoga
Nieke vervolgt dat ze begrijpt waarom yoga hier zo heeft kunnen opbloeien. 'Wat ik ook kenmerkend vind aan Israëliers is hun discipline en ambitie. We weten allemaal dat je pas echt de vruchten kunt plukken van yoga als je consistent bent. Ik denk dat het natuurlijker is voor de mensen hier om dingen gedisciplineerd op te pakken, zoals in het leger.'
Inmiddels zijn er vele spirituele communities waar mensen op een andere manier leven dan de norm en zich dagelijks bezighouden met de yogi-lifestyle. In de bergen, in de woestijn en bij de kust: er zijn heel veel mogelijkheden voor iedereen die zich wil verdiepen in yoga. Daarnaast worden er haast in iedere plaats regelmatig evenementen georganiseerd en is er overal wel een yogaschool te vinden. In een interview met de Jerusalem Post legt de Joodse yogadocent Ayo Oppenheimer ook een link tussen yoga en het jodendom. Zo geeft ze voorbeelden van verschillende Joodse feestdagen die in het kader staan van reflectie en dankbaarheid, waarbij rituelen en zegeningen worden uitgevoerd. En dat zijn natuurlijk ook waarden en gebruiken die mooi binnen de yogafilosofie passen. Al met al blijft het aantal mensen dat een connectie heeft met yoga groeien. De bijzonder rijke yogascene in Israel heeft zich door de jaren heen steeds meer kunnen ontwikkelen en is toegankelijk voor mensen van allerlei achtergronden en leeftijden. Van hipsters uit Tel Aviv tot religieuze joden uit kleine steden, iedereen is bekend met shalom en namasté.
Comments