Choreograaf Josephine van Rheenen over de remake van Binnenbeest (6+): "De fantasie van kinderen maakt de voorstelling nog magischer en grootser, bij voorbaat is niets ze te gek"

Dit artikel verscheen in 2025 in nr. 1 van Dans Magazine

In de vrolijke familie dansvoorstelling Binnenbeest van het Utrechtse gezelschap De Dansers verwelkomen vijf wetenschappers je in hun laboratorium. Ze volgen een vaste routine en zijn druk in de weer met glazen, tellen en noteren. Maar dan steken hun binnenbeesten de kop op en vallen ze steeds vaker uit de pas. Machinale bewegingen veranderen in acrobatische sprongen, deftige muziek barst los in swingende flamenco en de zorgvuldig opgestapelde glazen vliegen door de lucht. Een voorstelling die na zijn première in 2017, acht jaar later opnieuw op de planken staat met een nieuwe cast, voor een nieuwe generatie kinderen en hun ouders. Wij spraken met choreograaf Josephine van Rheenen over deze remake.

Hoe is het om een voorstelling voor kinderen te maken?

"Ik vind het fantastisch. Vooral bij het maken voor jonge kinderen ervaar ik heel veel vrijheid, meer dan bij het maken voor een volwassen publiek. Die hebben vaak al meer oordeel, wat is goede kunst, wat is cliché, daar bestaat in mijn ervaring meer normering dan bij een jong pu-bliek. Bij jonge kinderen is bij voorbaat niets te gek, of afgezaagd of too much. In basis willen ze met je mee en zolang je de verbinding met je publiek behoudt en dat vertrouwen niet schaadt, gaan ze overal met je mee naartoe. Ze zijn nieuwsgierig, en hun fantasie maakt de voorstellingen nog magischer en grootser dan ik ooit kan maken."

Wat beweegt je om dans voor kinderen te blijven maken?

"Het maken voor kinderen geeft me veel gevoel van betekenis. Met schoolvoorstellingen bereik je echt de samenleving in de breedte en ik heb het gevoel dat je daarmee voor veel verschillende kinderen nieuwe werelden of gedachtes kan ope-nen. Ik ben bijvoorbeeld verbaasd hoeveel ´vooroordelen' kinderen al hebben over dingen als aanraken en zweet (vies, raar, stom), maar ook hoe snel ze daar in één voorstelling overheen zijn en het na een uur al niet meer zien. Ze accepteren het snel als deel van de wereld en vervolgens wordt in de workshop na afloop van de voorstelling volop op elkaar geklommen, gerold en getild, jongens en meisjes door elkaar. Dat maakt me blij."

Wat is de reden dat je nu een remake maakt van Binnenbeest?

"Ik heb vaak het gevoel dat het woord nieuw mensen enthousiast maakt. Een nieuwe voorstelling, een nieuw werkproces, een nieuw idee. En er is veel in de wereld dat moet veranderen en waar vernieuwing nodig is, maar we moeten uitkijken dat we dat niet op alles toepassen. Dat leidt tot een hijgerig tempo, naar dingen snel saai vinden, naar nieuwe dingen doen als manier om aandacht vast te houden, naar steeds nieuwe dingen verbruiken, dat groei en vooruitgang de dominante kaders worden waarin we denken en leven... Ik vind dat nieuw niet altijd nodig is en dat een goede voorstelling lang mee kan, zeker als er acht jaar na dato weer allemaal nieuwe kinderen zijn! Het is kapitaalvernietiging voorstellingen snel weer van het repertoire te halen. Er zit zoveel werk in het creëren van een voorstelling en daar kan je nog lang mee door. Ik blijf ook tijdens het touren nog doorwerken aan een voorstelling."

"Tijdens het einde van een tour ben ik altijd verdrietig omdat het zon prachtig bouwsel geworden is waar ik geen afscheid van wil nemen. Het leek ons een mooi experiment om zoveel jaar na dato zo'n bouwsel opnieuw te bekijken en er nog weer aan verder te werken. Wat hebben we geleerd in de tussentijd en kunnen we daarmee de voorstelling nog beter maken? Normaal ben je in een maakproces ook altijd heel veel aandacht kwijt aan de dramaturgie en opbouw van de voorstelling, maar dat staat nu al. Dat geeft extra ruimte om aandacht te besteden aan allerlei details en de invulling van scènes, waar je normaal minder tijd voor hebt. Ik heb er heel veel zin in om daar samen met de dansers in te duiken."

Ga je nu anders te werk dan in 2017?

"Ja. Toen we de voorstelling oorspronkelijk maakten konden we alle kanten op, en lag er veel focus op het vormen van de inhoud van de voorstelling. Bovendien waren wij nog jonge makers en werkten we heel intuitief. Dat is nu beide anders. De inhoud staat, dus nu ligt de focus op de uitwerking van de scènes en de nieuwe cast meenemen in de danstaal van De Dansers. Daarbij ben ik ook als maker ontwikkeld. Ik merk dat ik veel meer ervaring heb in het trainen met de performers. Ook wat betreft de choreografie ben ik gearticuleerder en merk ik dat ik meer nuance en diepgang kan aanbrengen en aan de andere kant juist extremer kan zijn."

Waar gaat de voorstelling Binnenbeest over?

"Over het plezier dat in zowel orde als chaos te vinden is en over de dingen waar je tegenaan loopt als je de orde of de chaos de vrije hand geeft. In de voorstelling vertaalt dit zich in een groep wetenschappers die hun nauwkeurig opgebouwde onderzoek probeert uit te voeren in een laboratorium waar steeds vaker hun eigen 'binnenbeesten' de kop opsteken. Soms is dat bevrijdend en soms werkt dat ook destructief. En soms zie je de schoonheid van de orde die de wetenschappers aanbrengen in hun onderzoek en soms het beperkte keurslijf dat dat geeft. Ik denk dat zowel orde als chaos nodig zijn voor een gelukkig leven. En sommige mensen kunnen het wellicht gebruiken wat meer met het een of het ander te oefenen..."